Çalışma alanı
Deniz Ticareti ve Deniz İş Hukuku
Deniz Ticareti Hukuku
Gemi ve yat tescili, çarter sözleşmeleri, deniz sigortası ve hasar talepleri ile gemi adamlarının iş ilişkileri.
Alanın kapsamı
Deniz ticareti hukuku uygulaması, sınır ötesi taşımacılık, gemi ve yat mülkiyeti, deniz kazaları ve gemi adamlarının iş ilişkilerine dair meseleleri kapsar. Temel mevzuat 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Beşinci Kitabı (m. 931–1400) ile 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu'dur. Türkiye'nin deniz yetki alanı Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarını kapsamakta; İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı'ndan geçiş, 1936 tarihli Montrö Sözleşmesi ile kurulan özel rejime tabi bulunmaktadır.
Deniz iş hukuku uygulaması ayrı bir başlık olarak yürütülmektedir. Bu kapsamda; 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile Türkiye'nin taraf olduğu 2006 tarihli Deniz Çalışma Sözleşmesi (MLC 2006) çerçevesinde gemi adamı iş sözleşmelerinin düzenlenmesi, ücret, fazla çalışma ve izin alacaklarının takibi, iş sözleşmesinin feshi ve kıdem tazminatı uyuşmazlıkları, gemi adamının ülkesine iadesi, iş kazası ve meslek hastalığı kaynaklı tazminat talepleri ile donatan ve işveren sorumluluğunun tespiti yürütülür.
Yürütülen işlemler
- Gemi tescili. 6102 sayılı Kanun'un Beşinci Kitabı ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu çerçevesinde millî sicil ve TUGS tescil işlemlerinin yürütülmesi.
- Çarter sözleşmeleri. Yolculuk, zaman ve çıplak gemi çarter sözleşmelerinin düzenlenmesi ve incelenmesi; uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm kayıtlarının değerlendirilmesi.
- Deniz sigortası ve hasar talepleri. Tekne, yük ve P&I kapsamındaki hasar taleplerinin takibi; kısmi zıya, tam zıya ve hükmi tam zıya hâllerinin değerlendirilmesi.
- Kurtarma ve enkaz kaldırma. Kurtarma sözleşmelerinin düzenlenmesi ve 6102 sayılı Kanun'un Beşinci Kitabı çerçevesinde enkaz kaldırma işlemlerinin yürütülmesi.
- Çatma ve müşterek avarya. Çatmada sorumluluğun paylaştırılması ile York-Anvers Kuralları çerçevesinde müşterek avarya hesaplarının değerlendirilmesi ve takibi.
- Liman devleti denetimi uyuşmazlıkları. Tutuklama kararlarına itiraz, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve liman idareleri ile liman başkanlıklarına karşı taleplerin yürütülmesi.
- Gemi adamlarının iş ilişkileri. 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve MLC 2006 çerçevesinde iş sözleşmelerinin düzenlenmesi, ücret ve tazminat alacaklarının takibi, fesih uyuşmazlıkları ve ülkesine iade işlemleri.
- Yat mülkiyeti ve ipotek. Yabancı malikler adına yat mülkiyetinin kurulması, gemi ipoteği tesisi, ihtiyati haciz ve gemi alacaklısı hakkının takibi ile çarter filosu yapılarının oluşturulması.
Dayanak mevzuat
Alanın temel mevzuatı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Beşinci Kitabı (Deniz Ticareti — m. 931–1400), 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu'dur. Türkiye'nin taraf olduğu başlıca milletlerarası sözleşmeler SOLAS, MARPOL, STCW ve 2006 tarihli Deniz Çalışma Sözleşmesi (MLC 2006) ile sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin sözleşmelerdir. Denizcilik dosyalarında birinci derece yargı yetkisi ihtisaslaşmış ticaret mahkemelerinde; gemi adamlarının iş uyuşmazlıklarında ise iş mahkemelerindedir.
Yabancılık unsuruna ilişkin hususlar
Deniz ticareti niteliği gereği sınır ötesidir: bir gemi tek bir seferde birden çok ülkenin yetki alanına girer ve çarter sözleşmesindeki uygulanacak hukuk kaydı, sonuç bakımından çoğu zaman belirleyici olur. Türk bayraklı gemiler, uğradıkları limandan bağımsız olarak gemi adamlarının iş ilişkileri ve belirli işletme yükümlülükleri bakımından Türk hukukuna tabidir. Türk karasularındaki yabancı bayraklı gemiler ise kaza, tutuklama ve liman devleti denetimi meseleleri bakımından Türk yargı yetkisi kapsamındadır. İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı'ndan geçiş, 1936 tarihli Montrö Sözleşmesi ile kurulan rejime tabidir; geçişe ilişkin talepler ve idarenin yetkisi bu çerçevede değerlendirilir. Yabancı malikler adına yat mülkiyeti yapılarında bayrak, sicil ve işletme yönleri birlikte planlanmaktadır.