Pakistan Vatandaşları Bakımından Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı

Genel Çerçeve

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı, uluslararası hareketli aileler bakımından tanınan bir yoldur ve Pakistan vatandaşları da şartları taşıyanlar arasındadır. Bu yazı, bir Pakistan vatandaşının yatırım yoluyla Türk vatandaşlığını hangi hukuki temelde kazanabileceğini, iki temel yolu ve — önemli bir husus olarak — başvurucunun bağımsız olarak çözmesi gereken Pakistan kambiyo mevzuatı meselesini ortaya koymaktadır. Genel bilgi niteliğindedir. Türk avukatlık uygulamasının kapsamı dışında kalan Pakistan kambiyo mevzuatına ilişkin hukuki görüş içermez; konu, gözden kaçmaması için belirtilmiştir.

Pakistan Vatandaşları Şartları Taşır mı?

Evet. Yatırım yoluyla vatandaşlık çerçevesi uyrukluğa göre bir sınırlama öngörmez. Pakistan pasaportu hamili, diğer ülkelerden başvuruculara uygulanan kanuni şartlarla başvurur. Her başvurucu bakımından geçerli olan genel şartlar şunlardır: asıl başvurucunun on sekiz yaşını doldurmuş olması, yatırımın kanuni süre boyunca elde tutulması, başvuru anında geçerli bir ikamet izninin bulunması ve fonun hukuka uygun kaynağının belgelenebilmesi. Eş ile on sekiz yaşından küçük çocuklar aynı başvuruya dâhil edilebilir.

Çerçeve uyrukluk bakımından ayrım gözetmediğinden, Pakistan vatandaşı bir başvurucu için asıl mesele Türk mevzuatına kabul değil, bir Türk avukatın müvekkil adına çözemeyeceği bir husustur: sermayenin ülke dışına hukuka uygun biçimde çıkarılması. Bu husus aşağıda ele alınmaktadır.

Hukuki Dayanak: 5901 Sayılı Kanun ve Yönetmelik

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca kazanılır; anılan madde, yatırımı ülke bakımından yararlı görülen yabancılara vatandaşlık kazandırılmasına imkân tanır. Yatırım eşikleri ve türleri, 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in (2010/139) 20. maddesinde düzenlenmiştir.

Süreç, başlıca İl Göç İdaresi Müdürlükleri ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ) tarafından; yatırımın kendisi bakımından ise ilgili denetim kurumları tarafından — banka mevduatında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), gayrimenkulde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) — yürütülür. Nihai karar Cumhurbaşkanı kararı ile verilir. Süreler bu kurumların iş yüküne bağlı olup avukatın denetiminde değildir.

İki Temel Yol

Pakistanlı yatırımcıların başvurularının çoğu iki yol üzerinden yapılmaktadır. Her ikisinde de yatırımın en az üç yıl elde tutulması ve bu süre boyunca elden çıkarılmayacağının taahhüt edilmesi gerekir; süre mevduatta blokaj tarihinden, gayrimenkulde tapu devri tarihinden itibaren işler.

Banka Mevduatı Yolu — 500.000 ABD doları

Bu yolda başvurucu, Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya asgari 500.000 ABD doları (veya muadili döviz) yatırır ve üç yıl süreyle tutma taahhüdünde bulunur. Uygunluk, BDDK süreci kapsamında düzenlenen belge ile tespit edilir. Yatırıma konu döviz Merkez Bankası'na satılarak Türk lirasına çevrilir; blokede tutulan tutar Türk lirasıdır ve faiz bu tutar üzerinden işler. Faiz oranı, müvekkilin seçtiği 1, 3, 6 veya 12 aylık vade için sabitlenir ve vade sonunda yenilenir. Müvekkile, süre boyunca mevduatı bağımsız olarak izleyebilmesi için internet bankacılığı erişimi sağlanır.

Gayrimenkul Yolu — 400.000 ABD doları

Bu yolda başvurucu, yetkili değerleme kuruluşunun raporu ile tespit edilen asgari 400.000 ABD doları değerinde taşınmaz edinir ve tapu kütüğüne üç yıl süreyle satmama şerhi işlenir. Yabancı alıcı işlemlerinde ek şekil şartları bulunmaktadır; bunların başında, tapu devri öncesinde Merkez Bankası Sermaye Hareketleri Genelgesi uyarınca Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenlenmesi gelir. Gayrimenkul yolu, büronun temsil ettiği yatırımcı dosyalarında sıklıkla tercih edilmekte olup kendine özgü inceleme, değerleme ve tapu hususlarını taşır.

Sermayenin Pakistan'dan Çıkarılması — Pakistan Hukukuna İlişkin Bir Mesele

Yatırıma konu fonun hukuka uygun ve belgelenebilir bir kaynaktan gelmesi gerekir; Türk bankaları ve BDDK, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ile MASAK çerçevesinde her başvurucu bakımından fon kaynağı incelemesi yapar. Bu belgelendirme, büronun eşgüdümünü sağladığı Türk hukukuna ilişkin bir yükümlülüktür.

Fonun Pakistan'dan hukuka uygun biçimde nasıl çıkarılacağı ise ayrı bir meseledir ve Pakistan Devlet Bankası tarafından Kambiyo El Kitabı ile 1947 tarihli Kambiyo Mevzuatı Kanunu çerçevesinde yürütülen Pakistan kambiyo hukukuna tabidir. Pakistan, mukimlerin sermayesinin yurt dışına çıkarılması bakımından kambiyo denetimi uygulamaktadır. Yatırım fonunun hukuka uygun biçimde yurt dışına aktarılması, Pakistan hukuku bakımından müvekkilin kendi sorumluluğundadır; başvurucunun yetkili bir aracı bankadan ve gerektiğinde Pakistan hukukunda yetkili bir meslektaştan görüş alması gerekir. Bu yazı ve büro, fonun Pakistan hukuku dışında bir yolla hareket ettirilmesine ilişkin bir yöntem sunmaz. Müvekkilin sermayesinin hâlihazırda hukuka uygun biçimde yurt dışında bulunduğu hâllerde — örneğin Körfez, Birleşik Krallık veya Kuzey Amerika'da yerleşik Pakistan vatandaşları bakımından — değerlendirme farklı olup dosya bazında yapılır.

Seyahat Erişimi

2026 yılına ilişkin yayımlanan endekse göre Türk pasaportu yüzden fazla ülkeye vizesiz veya kapıda vize ile giriş imkânı sağlamakta ve küresel sıralamada 50. sıra civarında yer almaktadır. Aynı dönemde Pakistan pasaportu bakımından bu erişim yaklaşık otuz ülke olarak belirtilmekte ve sıralamada 100. sıraya yakın bir konum gösterilmektedir.

Bu veriler endeksten endekse değişmekte, vizesiz erişim varış ülkesinin kendi kurallarına tabi bulunmakta ve hiçbir seyahat imkânı sabit veya taahhüt edilmiş olarak sunulamamaktadır. Yukarıdaki sayılar 2026 için yayımlanan endeksten alınmış olup karar öncesinde yeniden teyit edilmelidir.

Pakistan ile Türkiye Arasında Vergilendirme

Pakistan ve Türkiye, gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına taraftır; anlaşma 1985 yılında imzalanmış ve 1980'lerin sonunda yürürlüğe girmiştir. Pakistan tarafında uygulama Federal Gelir İdaresi (FBR) tarafından yürütülür. Anlaşma, her iki ülkede mukim hâline gelen veya her iki ülkeden gelir elde eden kişiler bakımından önem taşır; vergilendirme yetkisini paylaştırır ve aynı gelirin iki kez vergilendirilmesine karşı giderim öngörür.

Mukimlik ve vergi planlaması, kişinin her iki ülkedeki durumuna bağlı teknik meselelerdir. Bu yazı anlaşmanın varlığını bütünlük bakımından belirtmekte olup vergi danışmanlığı niteliği taşımaz. Sınır ötesi geliri bulunan bir Pakistanlı yatırımcının, her iki ülkedeki vergi uzmanlarından eşgüdümlü görüş alması gerekir.

Pakistanlı Ailelerin Bu Yolu Değerlendirme Nedenleri

Seyahat erişiminin ötesinde, dosyalarda gözlenen nedenler uygulamaya ilişkindir: yaygın olarak tanınan bir vatandaşlık üzerinden ticari ve bankacılık erişimi; çocuklar bakımından eğitim ve ikamet seçenekleri; ailenin tek bir başvuru kapsamında birlikte statü kazanması; Pakistan ile Türkiye arasındaki yerleşik bağlardan doğan yakınlık; ve gayrimenkul yolunda, tanımlı bir üç yıllık süre ile Türk taşınmaz piyasasında konumlanma. Bunlar kişiye özgü değerlendirmelerdir ve her birinin ağırlığı aileye göre değişir.

Büronun Yürüttüğü İşlemler

Büro, yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı dosyalarını 2019 yılından bu yana yürütmektedir. Av. Abdulsamed Burak Turak İstanbul Barosu'na kayıtlıdır. Büro, vekâletname kapsamında işin Türk hukukuna bakan yönünü baştan sona yürütür: yatırımın uygun banka veya taşınmaz ile eşleştirilmesi, vatandaşlık başvurusundan önce yapılması gereken ikamet izni başvurusunun hazırlanması, fon kaynağı ve başvuru belgelerinin BDDK ile NVİ nezdinde aranan düzende hazırlanması ve dosyanın Cumhurbaşkanı kararına kadar takibi. Müvekkil ile Urduca ve İngilizce dâhil olmak üzere çeşitli dillerde yazışma yapılabilmektedir.

Büronun kapsamı dışında kalan husus Pakistan kambiyo mevzuatına ilişkin görüştür; bu husus müvekkil ile Pakistan'daki danışmanlarına aittir. Bu ayrım, hangi soruların büro tarafından cevaplandığının açık olması bakımından bilerek belirtilmiştir.

Sık Sorulan Sorular

Pakistan vatandaşları yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazanabilir mi?

Evet. 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamındaki çerçeve uyrukluğa göre bir sınırlama öngörmez. Pakistan vatandaşları, genel şartlara — yaş, yatırımın elde tutulması, ikamet izni ve fon kaynağının hukuka uygunluğu — tabi olmak üzere diğer başvurucularla aynı esasla başvurur.

Asgari yatırım tutarı nedir?

Temel eşikler, her biri en az üç yıl elde tutulmak üzere banka mevduatı yolunda 500.000 ABD doları ve gayrimenkul yolunda 400.000 ABD dolarıdır.

Hangi yol daha uygundur — mevduat mı gayrimenkul mü?

Yollardan biri diğerinden üstün değildir; farklı amaçlara uygun düşerler. Mevduat yolu, izlenebilir ve taşınmaz işlemi içermeyen bir yapı sunar. Gayrimenkul yolu, kendi inceleme ve tapu hususlarıyla birlikte taşınmaz mülkiyeti sağlar. Tercih, müvekkilin amacına göre ilk görüşmede değerlendirilir.

Pakistan'dan yatırım fonu yurt dışına gönderilebilir mi?

Sermayenin Pakistan'dan hukuka uygun biçimde çıkarılması, Pakistan Devlet Bankası ile 1947 tarihli Kambiyo Mevzuatı Kanunu çerçevesindeki Pakistan kambiyo hukukuna tabidir ve müvekkilin kendi sorumluluğundadır. Büro, bu çerçeve dışında bir yöntem sunmaz. Fonları hâlihazırda hukuka uygun biçimde yurt dışında bulunan Pakistan vatandaşları bakımından değerlendirme farklıdır ve dosya bazında yapılır.

Türk pasaportunun seyahat erişimi Pakistan pasaportuna göre nasıldır?

2026 endeksine göre Türk pasaportu yüzden fazla ülkeye (yaklaşık 50. sıra), Pakistan pasaportu ise yaklaşık otuz ülkeye (100. sıraya yakın) vizesiz veya kapıda vize ile erişim sağlamaktadır. Sıralamalar ve vize kuralları değişmekte olup karar öncesinde teyit edilmelidir.

Pakistan ile Türkiye arasında vergi anlaşması var mıdır?

Evet. İki ülke, 1985 yılında imzalanan ve 1980'lerin sonunda yürürlüğe giren, gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına taraftır; Pakistan tarafında uygulama FBR tarafından yürütülür. Sınır ötesi gelir ve mukimlik bakımından önem taşır; ayrıntılı görüş her iki ülkedeki uzmanlardan alınmalıdır.

Eşim ve çocuklarım başvuruya dâhil edilebilir mi?

Evet. Eş ile on sekiz yaşından küçük çocuklar asıl başvurucunun başvurusuna dâhil edilebilir; aile statüyü birlikte kazanır.

Büro Urduca yazışma yapıyor mu?

Evet. Müvekkil ile Urduca ve İngilizce yazışma yapılabilmektedir. Dosyaya ilişkin hukuki değerlendirme kaydı İngilizce tutulur.

Süreç ne kadar sürer?

Süreler, İl Göç İdaresi Müdürlükleri ile NVİ'nin iş yüküne bağlıdır ve süreç Cumhurbaşkanı kararı ile tamamlanır. Uygulamada başvurunun sunulmasından karara 3–5 ay geçmektedir; vekâletnameden itibaren hesaplanan toplam süre daha uzundur. Süreler avukatın denetiminde değildir ve taahhüt edilmez.

Türkiye'ye gelmem gerekir mi?

Evet. İkamet izni başvurusu ile vatandaşlık başvurusu için Türkiye'de bizzat bulunmanız ve her iki aşamada biyometrik veri vermeniz gerekir; iki başvuru arasında dört ilâ beş iş günü bulunur. Uygulamada yaklaşık bir haftalık tek bir seyahat yeterli olmaktadır. Sürecin tamamı Türkiye'ye gelinmeksizin yürütülemez.

Bu yazı Türk hukuku hakkında genel bilgi vermekte olup hukuki veya vergi danışmanlığı niteliği taşımaz. Somut durumun yürürlükteki çerçeve karşısında değerlendirilmesi, Av. Abdulsamed Burak Turak ile yapılacak görüşmede mümkündür.