Vergi Kimlik Numarası ve Banka Hesabı: Yatırımdan Önceki Zorunlu Aşamalar

Vergi Kimlik Numarası Giriş Kapısıdır

Vergi kimlik numarası, bir yabancının Türk idari ve malî sistemlerinde tanınmasını sağlayan numaradır. Yalnızca vergiye ilişkin bir şekil şartı değildir. Bu numara olmaksızın bir yabancı; banka hesabı açtıramaz, tapu kütüğünde edinen sıfatıyla tescil edilemez, noter işlemlerinin çoğunu yapamaz ve abonelik sözleşmelerini kendi adına kuramaz.

Yabancılar bakımından numara, pasaport bilgileri esas alınarak Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilir. Türkiye'de herhangi bir vergi mükellefiyeti doğmadan önce alındığı hâllerde potansiyel vergi kimlik numarası olarak anılır. Numara işlem yapılabilmesi için verilir; alınması tek başına vergi mükellefiyeti doğurmadığı gibi, kişiyi Türkiye'de vergi mukimi hâline de getirmez — mukimlik, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca ayrıca belirlenir.

Bu Aşamanın Takvim Üzerindeki Etkisi

Yatırımcılar çoğu zaman süreci yatırımın kendisi — fonun transferi veya taşınmazın belirlenmesi — üzerinden planlamakta ve idari ön aşamaları tali görmektedir. Uygulamada sıra tersinedir. Banka hesabı açılabilmesi için vergi kimlik numarasının bulunması, fonun yatırılması ve blokajın kurulması için hesabın açılmış olması, tapu kütüğüne tescil için ise numaranın bulunması gerekir. İlk aşamadaki bir gecikme, sonraki bütün aşamalara yansır.

Sürecin fonun transfer edildiği gün başladığı varsayımıyla soyut olarak belirtilen takvimlerin gerçek durumu olduğundan kısa göstermesinin başlıca nedeni budur. Süre daha erken işlemeye başlar.

Bankanın Yerine Getirmekle Yükümlü Olduğu İncelemeler

Türkiye'de faaliyet gösteren bankalar BDDK düzenlemelerine ve 5549 sayılı Kanun ile MASAK tarafından yürütülen aklama ile mücadele yükümlülüklerine tabidir. Bu nedenle, Türkiye'de yerleşik olmayan bir yabancı adına hesap açılması bir kayıt işlemi değildir. Kuruluş; müşteriyi tanımak, ilişkinin amacını ve niteliğini kavramak ve yatırılacak fonun kaynağını tespit etmekle yükümlüdür.

Vatandaşlık yoluna esas bir mevduatta yükümlülük daha da genişler; zira banka ayrıca, yatırıma esas tutarın hesapta bulunduğunu ve üç yıllık süre boyunca çekilmeyeceğini teyit eden blokaj taahhüt yazısını BDDK'ya düzenlemek durumundadır. Söz konusu yazı düzenleyici nitelikte bir belgedir ve banka bunu ancak kendi uyum gereklerinin tümüyle karşılanması hâlinde düzenler.

Bunun uygulamadaki sonucu şudur: hesabın açılışı, dosyanın başında hazırlanan fon kaynağı belgelerinin gücüne bağlıdır. Fonun belirlenebilir ve hukuka uygun bir kaynağa tutarlı biçimde bağlanması en belirleyici unsurdur. Bu zincirin eksik olduğu hâllerde güçlük, vatandaşlık başvurusunda değil banka aşamasında ortaya çıkar ve sonradan giderilmesi belirgin biçimde daha zordur.

Hesaba Erişim

Dilini okuyamayabileceği bir ülkede, yabancı bir kuruluşa kayda değer bir tutar yatıran bir yatırımcının hesabını görmesi esastır. Uygulamada müvekkil, kendi adına açılan hesaba tam kapsamlı internet bankacılığı erişimi alır ve üç yıllık süre boyunca bakiyeyi ve blokajı her an teyit edebilir. Hesap müvekkile aittir; temsilin işlevi hesabı kurmak ve sürdürmektir, müvekkil ile sermayesi arasında durmak değil.

Vekâletname ile Hareket

Türk hukuku, bu işlemlerin noterde düzenlenmiş vekâletname ile hareket eden bir avukat tarafından yapılmasına imkân tanır; yatırımcının her aşamada Türkiye'de bulunamadığı hâllerde olağan uygulama budur. Verilen yetkinin kapsamı vekâletnamenin kendisinde belirlenir ve öngörülen işlemleri kapsayacak, bunun ötesine geçmeyecek biçimde düzenlenmelidir. Vekâletname kayda değer bir yetki devridir ve hükümleri, kolaylaştırdığı yatırım kadar özen gerektirir.

Bununla birlikte, mevduat yolundaki başvurucular bakımından ikamet izni başvurusu ile vatandaşlık başvurusunun bizzat yapılması gerekir; iki başvuru arasında dört ilâ beş iş günü bulunur ve her iki aşamada biyometrik veri alınır. Vekâletname, bu iki aşama dışındaki işlemlerin yürütülmesine imkân tanır.

Temel, Yapıyı Belirler

Vergi kimlik numarası ile banka hesabı ön aşama olarak anılmakla birlikte, dosyanın sağlam bir belge zeminine oturup oturmadığının belirlendiği aşamalar bunlardır. Sonraki aşamalarda güçlükle karşılaşan dosyaların önemli bir bölümü, bu aşamada yapılan bir eksikliğe kadar geri götürülebilmektedir.

Bu yazı Türk hukuku hakkında genel bilgi vermekte olup hukuki veya vergi danışmanlığı niteliği taşımaz. Kuruluşların uyguladığı gerekler değişebilmekte ve güncellenebilmektedir. Somut duruma ilişkin ön şartların değerlendirilmesi, Av. Abdulsamed Burak Turak ile yapılacak görüşmede mümkündür.